Quinoa zaad, als je het maar laat

Image

Quinoa, het nieuwe ‘superfood’ afkomstig uit Zuid-Amerika, is een grote hype onder de westerse hipsters en ook de meeste gezondheidssites staan er vol van. ‘Superfood’ is volgens de dergelijke sites ‘supergood’ voor een gezond voedingspatroon, aangezien deze gehypte graansoort meer eiwitten bevat dan andere granen. Dit voedzame graan is de perfecte voeding voor iedereen die wel een beetje meer energie kan gebruiken en een beetje wilt afvallen, wie wil dat nou niet? Ineens wil iedereen het hebben, in elk recept zit tegenwoordig quinoa verwerkt en de vraag naar het ‘superfood’ is enorm. Naast dat quinoa zo voedzaam is, is het ook een trend geworden omdat bijna elke quinoa biologisch en bijna fair-trade geproduceerd is. Lokale boeren worden daarmee dus geholpen wanneer er quinoa van ze gekocht wordt. Dit globaliserende effect klinkt erg positief, maar zo positief is het in werkelijkheid helemaal niet. De lokale boeren, die quinoa produceren lijken de dupe te zijn geworden van de grote vraag naar quinoa vanuit het westen. In dit artikel zal ik mij richten op de rol van de lokale boeren en zal ik laten zien in hoeverre zij te maken hebben met de ‘westerse’ globalisering. Ik zal een vergelijking maken met de bonthandel in Noord-Amerika, een thema dat Eric Wolf in zijn boek Europe and the People Without History (2010) uitvoerig beschrijft. Tot slot zal ik antwoord geven op de vraag of globalisering een nieuw of juist eeuwenoud verschijnsel is.

Lokale boeren in Bolivia verbouwen al jaren lang quinoa. Dit omdat quinoa, met zijn enorme hoeveelheid eiwitten een belangrijke voedingsbron is voor de lokale bevolking. Sinds een paar jaar wordt quinoa ge-exporteert aan een aantal westerse landen. De vraag naar quinoa zaad is vanuit het westen erg groot en daardoor stijgt de prijs van het graan. Als gevolg daarvan kan de lokale bevolking zijn eigen basisproduct niet meer kopen. Deze mondiale ontwikkelingen die zich voortdoen in Boliva en in nog meer Zuid-Amerikaanse landen, zijn niet louter een verschijnsel van deze tijd. Deze ontwikkelingen hebben zich al de hele wereldgeschiedenis afgespeeld. In boek Europe and the People Without History (2010), beschrijft Eric Wolf het mondiale proces van de bonthandel in Noord-Amerika rond de 17e eeuw. Een belangrijk kenmerk van deze bonthandel was destijds de snelle verplaatsing naar het westen, doordat de ene na de ander bever populatie uitgeroeid was. De vraag was groot vanuit het westen, omdat het bont van de bevers gebruikt werd om hoeden van te maken. Deze hoeden waren destijds een hype in het westen omdat de bonthoeden een graadmeter waren van politieke voorkeur. Door de westerse vraag naar beverbont, lag er een enorme druk op de handel van de op de bontjagers. Beverpopulaties stierven uit en om bevers te blijven vangen moesten de bontjagers naar andere gebieden trekken om alsnog aan de vraag te voldoen van het westen. De bontjagers pasten zich moeiteloos aan. Maar ook tussen de lokale bontjagers ontstonden conflicten, bontjagers concurreerden onderling en raakten zelfs met elkaar in oorlog. Dit leidde tot uitroeiing van grote bevolkingsgroepen. Dit zijn negatieve gevolgen van globalisering die zich de hele wereldgeschiedenis al af hebben gespeeld. Deze situatie van Noord-Amerika rond de 17e eeuw is te vergelijken met de situatie die zich nu afspeelt in Zuid-Amerika en met name in Bolivia. Natuurlijk heeft de handel wel een nieuwe vorm gekregen, de producten gaan sneller over de wereld door de technologische ontwikkelingen. Maar de vraag vanuit het westen naar quinoa is ook nu enorm groot en daardoor doen er zich in Bolivia soortgelijke situaties voor zoals in de 17e eeuw. Lokale boeren worden gedwongen om ergens anders te wonen en daar hun quinoa te verbouwen. De grond raakt uitgeput, doordat er te veel quinoa geoogst wordt. Tevens is er te weinig mest aanwezig om eigen quinoa te oogsten. Daardoor moeten lokale boeren op zoek naar nieuwe voedzame bodem en daarmee moeten ze hun vertrouwde omgeving verlaten. Ook zijn er hoogoplopende conflicten gaande tussen de lokale boeren onderling over het bezit van de nog goede grond. Deze conflicten leiden nu nog niet tot uitroeiing van lokale bevolkingsgroepen, maar de honger die een groot deel van de arme lokale bevolking lijdt, omdat ze hun eigen voedzame quinoa niet meer kunnen betalen kan dat op de lange termijn wel veroorzaken.Image

De globalisering die zich nu afspeelt is dus geen nieuw verschijnsel. Het is een eeuwenoud verschijnsel in een nieuwe vorm. De nieuwe vorm is de snelle verplaatsing van quinoa naar het westen. Door de technologische ontwikkelingen van nu en de infrastructuur verplaatst quinoa zich sneller over de wereld dan de bonthandel rond de 17e eeuw. Maar de gevolgen voor de lokale boeren die handel drijven op mondiaal niveau zijn niet veranderd. Na deze vergelijking tussen quinoa en bonthandel zullen de westerse hipsters die quinoa als ‘superfood’ kopen hopelijk ‘supergood’ nadenken over de gevolgen van het kopen van quinoa in de supermarkt in het westen voor de lokale boeren in het niet-westen.

Image

LiVe.

Bron:

Cochrane, Allan, and Kathy Pain. 2004. A Globalizing Society?, in David Held (ed.), A Globalizing World?: Culture, Economics, Politics. London and New York, Routledge (second edition), pp. 5-46.

Wolf, Eric R. 2010. Europe and the People without History. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: